KAKS, TAKS, gabari ve emsal nedir? Bu kavramlar, bir imar parselinde yapının taban alanını, toplam inşaat hakkını ve yüksekliğini anlamaya yardımcı olur. Ancak tek bir katsayı parseldeki kesin yapı hakkını açıklamaz. Uzmanlar uygulama imar planını, plan notlarını, çekme mesafelerini ve ilgili idarenin imar durumu belgesini birlikte değerlendirir.
TAKS nedir?
TAKS, “Taban Alanı Kat Sayısı” ifadesinin kısaltmasıdır. Yapının taban alanının imar parseli alanına oranını gösterir. Örneğin 1.000 metrekarelik bir parselde TAKS 0,30 ise hesap 1.000 × 0,30 şeklindedir. Bu hesap teorik olarak en fazla 300 metrekare taban alanına işaret eder. Bununla birlikte çekme mesafeleri, parsel şekli ve plan hükümleri gerçek taban alanını ayrıca sınırlar.
KAKS ve emsal nedir?
KAKS, “Kat Alanı Kat Sayısı” ifadesinin kısaltmasıdır; uygulama bu katsayıyı emsal adıyla da kullanır. Yapının emsale dâhil kat alanları toplamının imar parseli alanına oranını ifade eder. Örneğin 1.000 metrekarelik parselde emsal 1,50 ise teorik emsale dâhil alan 1.500 metrekaredir. Yönetmelik ve plan hükümleri hangi alanların emsal hesabına gireceğini ayrıca belirler.
KAKS ile TAKS arasındaki fark nedir?
TAKS yapının parsel üzerinde kapladığı tabanı sınırlar. KAKS veya emsal ise katlardaki emsale dâhil alanların toplamını sınırlar. Bu nedenle iki katsayı farklı sorulara cevap verir. TAKS, yükseklik ve çekme mesafeleri toplam inşaat hakkının katlara dağılımını etkiler.
Gabari nedir?
Gabari, planın izin verdiği azami yapı yüksekliğini anlatır. İmar belgeleri bu sınırı “Yençok” veya “Hmax” adıyla da gösterir. Plan kararı yüksekliği metre ya da kat adedi üzerinden belirtir. Kot alma biçimi, çatı düzeni ve plan notları gerçek proje yüksekliğini etkilediği için yalnızca kat sayısına bakmak yeterli değildir.
KAKS, TAKS ve gabari birlikte nasıl değerlendirilir?
1.000 metrekarelik bir parsel için TAKS 0,30 ve KAKS 1,50 değerlerini düşünelim. TAKS hesabı teorik olarak 300 metrekare taban alanı verir. KAKS hesabı ise toplam 1.500 metrekare emsale dâhil alan gösterir. Gabari veya Yençok değeri de yapının yüksekliğini sınırlar. Yine de bu rakamlar doğrudan kesin daire sayısını, kat sayısını veya satılabilir alanı vermez.
Arsa alırken hangi belgeler kontrol edilmelidir?
Alıcı veya gayrimenkul danışmanı öncelikle güncel imar durumu belgesini, 1/1.000 ölçekli uygulama imar planını ve plan notlarını kontrol etmelidir. Ardından parselin yola cephesini, çekme mesafelerini, kullanım kararını, otopark şartlarını ve özel kısıtları incelemelidir. Belediyenin imar birimi ve yetkili bir mimar, parsel özelindeki yapılaşma koşullarını doğrular.
Buradaki imar parseli hakkı, kat mülkiyetindeki arsa payından farklıdır. Ayrıntı için Arsa Payı Nedir? rehberini inceleyebilirsiniz.
Bu açıklama genel bilgilendirme amaçlıdır; imar durumu belgesi, proje hizmeti veya hukuki danışmanlık yerine geçmez.